|
Yazar Administrator
|
|
Orantı Çözüm Tekniği
Bu
proje ile olimpiyat geometrisinde yeni bir çözüm tekniği ortaya atmış oluyorum.
Ulusal yarışmalarda kullanılabilir olup olmadığını zaman içinde birlikte
göreceğiz. Her düzeyden anlaşılabilmesi için mümkün olduğunca detaylı anlatmaya
çalışacağım. Umarım detaylara takılarak pratik olan bu metodu karış bir hale
getirmiş olmam.
|
Projemizde örnek olarak kullandığımız 36-72-72 özel üçgeninin
kenar uzunlukları ve açılarını yukarıdaki tarzda sinüs teoremi ile
ilişkilendireceğiz.
Proje
2 de elde ettiğimiz 36-72-72 özel üçgeni bu projemizin baş kahramanı olacak. Sizler burada verilecek
mantığı diğer özel üçgenlere de uygulayarak daha güzel çalışmalara imza
atabilirsiniz.


Elde ettiğimiz
orantıya yeni eşitlikler kazandırarak genişlettiğimiz orantıyı soru
çözümlerinde nasıl kullanıldığını göstereceğim.
Bu orantıda kullanılan orana geometride Altın oran olarak bilinir. Çalışmalarım derinleştikçe
Altın ismi boşuna verilmemiş diye düşünüyorum
| |
Altın orana yeni kenar oranları ekleyelim:
 | |
Altın orana yeni açı oranları eklemeye çalışalım:

ABC
36-72-72 özel üçgenimize şekildeki gibi ACD eşkenar üçgenini ekleyelim. (ABCD
merkezil dörtgeni oluştuğundan açıları kolayca bulabilirsiniz)
Şekilde
ABC ve BCD üçgenlerinde sinüs teoremini kullanarak aşağıdaki eşitlikleri
yazabiliriz.


1. şekildeki ikizkenar üçgene, şekil 2 de ki gibi eşkenar üçgen eklediğimizde
DBCA deltoidi elde ediliyor.
ABC ve DBC üçgenlerinde sinüs teoremi uygulanırsa;

| |
Şimdiye kadar elde ettiklerimizi bir arada yazarsak: (Aşağıdaki orantıyı sık
sık yazmamak için kısaca fi orantısı veya altın oran diyeceğim:
Bu
fi orantısında a>b olduğu açıktır.
Son elde ettiğimiz fi orantısını
(altın oranı) hatırladığımızda şimdiye kadar karşılaştığımız bazı soruların
aslında çok kolay çözülebildiğine hayretle hep birlikte şahit olacağız.
Orantı çözüm tekniğinin kavranması için örneklerden sonra daha karışık
yapıdaki soruları çözmek için bir kaç kural daha yazacağız. | |
Orantı Çözüm Tekniği ile ilgili uygulamalar | |
İlk örneğimiz olduğu için biraz fazla detaya gireceğim. Bu detay
orantı çözüm metodunun pratikliğini gölgelememelidir.


Açıklama:
ABC üçgenine dikkat edilirse 18-30 açılı altın oranlı bir üçgendir. Buna göre
18 dereceli açı karşısına IBCI=a dersek 30 dereceli karşısındaki [AB]
kenarının uzunluğu a+b kadar olacaktır. Yani IABI=a+b olur. Bu durumda IBDI=b
olur. Şimdi ise DBC üçgeninin kenarları a ve b olduğundan altın oranlı bir
üçgendir. İlk örneğimiz olduğu için altın oranı tekrar görelim:
fi
orantısına göre DBC üçgeninde a kenarı karşısındaki iç veya dış açı 30 olsa b
kenarı karşısındaki iç veya dış açı 18 derece olmak durumundadır. Bu aşamada
neden 18, 30 alındı da 54,30 veya 72,36 açıları alınmadı hatta bu şekli
sağlayan irrasyonel çift olamaz mı ? gibi sorular aklınıza gelecektir. İlk
örneğimiz olduğu için bu tür sorulara kısaca şu cevap yeterli olacaktır.
Soruda verilen bilgilere göre ABC üçgeni tektir IADI=IBCI olduğundan DBC
üçgeni de tektir. (Üçgen çizimleri ile Eşlik teoremleri ilişkisini
hatırlayınız) Buna göre şekilde y-x=12 olabilecek tek durum 30-18 açılarıdır.
Yani y=30, x=18 dir. Diğer durumlar için çelişki ile karşılaşacağımız
açıktır. O halde sorulan mDCB=18 derecedir.
Not:
fi=a/b=sinx/siny altın oranında sonsuz sayıda x,y çifti bulunmaktadır.
Bunlardan sadece (30,18), (54,30), (72,36) çiftleri tamsayıdır. (not bu
açıların bütünlerini dikkate almıyorum burada ölçü birimi olarak
dereceyi düşünüyoruz)
Kolaylık olması için açıları yerleştirirken a>b olma durumunu dikkate
almak işinizi biraz kolaylaştıracaktır.
|
Proje
11
Orantı Çözüm Tekniği

Burada simetri çözüm metoduna hiç
değinmedim bu iki projenin birleştirilebileceği düşüncesi harika neticeler
verecektir. Ayrıca bir üçgende 90 derece karşısında b varsa 54 karşısında a/2
vardır gibi yeni eklemlerle bu projeyi daha derinlere götürmenin mümkün olacağı
açık. Gençlerimizin daha güzel çalışmalarına bir nebze ışık olabiliyorsak ne
mutlu bizlere...
Eyüp Kamil YEŞİLYURT
Mart-2003
www.tmoz.info
|